Saç dökülmesi yaşayan kişilerin hızlı sonuç arayışı nedeniyle sosyal medyadaki önerilere daha açık hale gelebildiğini belirten Özcanlı, “Saç dökülmesi insanda ciddi kaygı yaratabiliyor. Tam da bu nedenle ‘Bir ayda saç çıkarıyor’ denilen ürünlere karşı daha dikkatli olmalıyız. Sosyal medyadaki saç çıkarma formülleri saçınızı kurtarmak yerine doğru tanıyı geciktirerek saçınızı kaybettirebilir.” dedi.

SAÇ DÖKÜLMESİ BİR TANI DEĞİL, BULGUDUR

Saç kaybının tek bir nedene bağlanamayacağını vurgulayan Özcanlı; androgenetik alopesi, alopesi areata, telogen effluvium, bazı saçlı deri hastalıkları, beslenme eksiklikleri ve farklı sistemik nedenlerin saç dökülmesiyle kendisini gösterebileceğini söyledi.

Özcanlı şunları söyledi: “İki kişinin de saçı dökülüyor olabilir ancak nedenleri tamamen farklı olabilir. Birinde genetik dökülme, diğerinde birkaç ay önce geçirilen hastalık veya yoğun stres, başka bir kişide ise saçlı deriyi etkileyen dermatolojik bir hastalık bulunabilir. Dolayısıyla internetteki tek bir tarifin bütün saç dökülmelerinin çözümü olması mümkün değildir.”

“BİBERİYE YAĞI SAÇ ÇIKARIYOR” DEMEDEN ÖNCE KANITI KONUŞALIM

Sosyal medyada özellikle biberiye yağı gibi bitkisel ürünlerin saç çıkarıcı etkilerinin sıklıkla gündeme getirildiğini belirten Özcanlı, tek bir çalışma veya kişisel deneyimin kesin tedavi kanıtı gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.
“Bir içerikle ilgili bilimsel araştırma bulunması elbette değerlidir” diyen Özcanlı, “Ancak ‘Bir çalışma var’ ile ‘Bu yöntem güçlü kanıtlarla standart tedavi olarak kabul edilmiştir’ aynı cümle değildir. Çalışmanın tasarımını, hasta sayısını, karşılaştırma grubunu ve sonuçların tekrarlanıp tekrarlanmadığını değerlendirmemiz gerekir.”

DOĞAL OLMASI TAHRİŞ ETMEYECEĞİ ANLAMINA GELMEZ

Bitkisel yağların “kimyasal içermeyen, tamamen zararsız” ürünler gibi algılanmasının doğru olmadığını belirten Özcanlı, doğal maddelerin de irritan veya alerjik reaksiyonlara yol açabileceğini söyledi.
Özcanlı, “Uçucu yağları yoğun şekilde veya uygun olmayan biçimde saçlı deriye uygulamak kızarıklık, yanma, kaşıntı veya kontakt dermatite neden olabilir. ‘Doğalsa zarar vermez’ tıbbi olarak doğru bir denklem değildir.” dedi.

SOĞAN SUYU, SARIMSAK, SİRKE… SAÇLI DERİ MUTFAK TEZGÂHI DEĞİLDİR

Evde hazırlanan karışımların kontrolsüz kullanımına dikkat çeken Özcanlı, özellikle tahriş edici maddelerin saçlı deriye doğrudan uygulanmasının risk taşıyabileceğini söyledi.
Özcanlı, “Soğan suyu, sarımsak, sirke, farklı yağlar veya internette tarif edilen karışımların aynı kapta birleştirilmesi bilimsel tedavi protokolü değildir. Saçlı deride yanma ve tahriş meydana gelmesi ‘ürün çalışıyor’ anlamına gelmez. Tam tersine cilt bariyerinin zarar gördüğünü gösterebilir.”

“YAKIYORSA İŞE YARIYORDUR” EN TEHLİKELİ İNANIŞLARDAN BİRİ

Ev yapımı uygulamalar sonrasında oluşan karıncalanma veya yanmanın saç köklerinin uyarıldığı şeklinde yorumlanabildiğine dikkat çeken Özcanlı, bu düşüncenin yanlış olduğunu söyledi.
“Cildiniz yanıyorsa bunu tedavinin etkisi olarak yorumlamayın” diyen Özcanlı, “Tahriş tedavi değildir. Saçlı deride ciddi reaksiyon gelişirse mevcut probleme yeni bir dermatolojik sorun ekleyebilirsiniz.” dedi.

BİOTİN HERKESİN SAÇINI ÇIKARAN BİR VİTAMİN DEĞİLDİR

Saç dökülmesinde en sık kullanılan takviyelerden birinin biotin olduğunu belirten Özcanlı, eksiklik belirlenmeden gelişigüzel vitamin kullanılmasının doğru olmadığını söyledi.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), yüksek miktarda biotin içeren takviyelerin bazı laboratuvar testlerinin sonuçlarını bozabileceği ve bunun klinik açıdan önemli sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor.  FDA – Biotin and laboratory test interference⁠

Özcanlı, “Saç dökülüyor diye otomatik olarak biotin eksikliğiniz olduğunu düşünmeyin. Takviyeyi ihtiyaç varsa ve uygun şekilde kullanmak gerekir.” dedi.

SAÇ VİTAMİNİNİN FAZLASI DA MASUM DEĞİL

Vitamin ve mineral takviyelerinin “ne kadar fazla, o kadar iyi” anlayışıyla kullanılmaması gerektiğini belirten Özcanlı, bazı besin öğelerinin aşırı alınmasının da saç kaybıyla ilişkilendirilebildiğini söyledi.

Amerikan Dermatoloji Akademisi, saç dökülmesi için takviye kullanmadan önce eksiklik bulunup bulunmadığının değerlendirilmesini öneriyor; bazı besin öğelerinin fazla alınmasının saç dökülmesini kötüleştirebileceğine dikkat çekiyor.  AAD – Hair loss treatment tips⁠

EN BÜYÜK ZARAR BAZEN YAĞDAN DEĞİL KAYBEDİLEN ZAMANDAN GELİR

Özcanlı, sosyal medya formüllerindeki en önemli tehlikelerden birinin gerçek hastalığın tedavisinin gecikmesi olduğunu vurguladı.
“Hasta altı ay boyunca yağ değiştiriyor, şampuan değiştiriyor, vitamin kullanıyor. Dermatoloğa geldiğinde saç kaybının altında tedavi edilmesi gereken başka bir durum olduğunu görüyoruz” diyen Özcanlı, “Özellikle bazı saç dökülmesi türlerinde zaman değerlidir.”

BAZI SAÇ KAYIPLARINDA KAYBEDİLEN KÖK GERİ GELMEYEBİLİR

Skar bırakan bazı alopesi türlerinde saç foliküllerinin kalıcı hasar görebildiğine dikkat çeken Özcanlı, bu nedenle erken dermatolojik değerlendirmenin önemini vurguladı.
Özcanlı, “Her saç dökülmesinde böyle bir risk yok; insanları gereksiz yere korkutmayalım. Ancak bazı inflamatuar saç hastalıklarında kalıcı kayıp gelişebilir. Bu nedenle özellikle saçlı deride kızarıklık, ağrı, yanma, kabuklanma veya belirgin bölgesel kayıp varsa aylarca ev reçetesi denemeyin.”

YUVARLAK AÇILMAYA YAĞ SÜRMEK TANI KOYMAZ

Saçta aniden oluşan yuvarlak veya bölgesel açıklıkların alopesi areata dahil farklı durumlarda görülebileceğini belirten Özcanlı, bu görüntünün yalnızca kozmetik sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Özcanlı, “Saçınızda bir sabah belirgin bir açıklık fark ettiyseniz internette ‘saç çıkaran yağ’ aramak yerine bunun neden oluştuğunu öğrenmeye çalışın. Tedaviyi belirleyen şey açıklığın kendisi değil, tanıdır.”

GENETİK SAÇ DÖKÜLMESİNİ YILLARCA ŞAMPUANLA BEKLETMEYİN

Androgenetik alopesinin sık görülen saç kaybı nedenlerinden biri olduğunu belirten Özcanlı, erken dönemde başlayan seyrelmenin yalnızca yanlış şampuan kullanımına bağlanmaması gerektiğini söyledi.
Özcanlı, “Ailede saç dökülmesi öyküsü varsa, saç ayrım hattınız genişliyorsa veya belirli bölgelerde giderek artan seyrelme görüyorsanız bunu yıllarca kozmetik ürünlerle yönetmeye çalışmak doğru olmayabilir.”

SOSYAL MEDYADAKİ ÖNCESİ-SONRASI FOTOĞRAFI BİLİMSEL KANIT DEĞİLDİR

Saç ürünlerinin pazarlanmasında kullanılan yoğun saçlı önce-sonra görüntülerinin tüketiciler üzerinde güçlü etki yarattığını belirten Özcanlı, fotoğrafların bilimsel çalışmanın yerini tutmayacağını söyledi.
“Saçın taranma yönü, ışık, açı, saçın ıslak veya kuru olması ve kullanılan ürünler bile görüntüyü değiştirebilir” diyen Özcanlı, “Üstelik yapay zekâ ve görüntü düzenleme teknolojilerinin bu kadar geliştiği bir dönemde tek bir fotoğrafa bakarak tedavinin etkili olduğuna karar veremeyiz.” dedi.

“BİR AYDA YENİ SAÇ” VAADİNE TEMKİNLİ YAKLAŞIN

Saçın biyolojik büyüme döngüsü bulunduğunu hatırlatan Özcanlı, çok kısa sürelerde dramatik sonuç vaat eden ürünlerin eleştirel değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Özcanlı, “Saç biyolojisinin kendi zamanı vardır. Bu nedenle ‘7 günde dökülmeyi bitirir’, ‘30 günde kel bölgeyi kapatır’ gibi iddialar gördüğünüzde önce bilimsel kanıtını sorgulayın.”

İNTERNETTEKİ REÇETE SİZİN TIBBİ ÖYKÜNÜZÜ BİLMİYOR

Saç dökülmesi değerlendirilirken yaş, aile öyküsü, kullanılan ilaçlar, yakın zamanda geçirilen hastalıklar, kilo değişimleri, beslenme durumu ve eşlik eden belirtilerin önemli olabileceğini belirten Özcanlı, sosyal medya algoritmasının bunların hiçbirini otomatik olarak değerlendiremeyeceğini söyledi.
Özcanlı, “Sosyal medya size izlediğiniz videolara göre yeni videolar önerir; tıbbi öykünüze göre tanı koymaz. Algoritmanın sürekli aynı saç ürününü göstermesi sizin o ürüne ihtiyacınız olduğu anlamına gelmez.” dedi.

SAÇ DÖKÜLMESİNDE HEDEF “BİR ŞEY SÜRMEK” DEĞİL NEDENİ BULMAK OLMALI

Özcanlı, saç kaybında tedavinin altta yatan nedene göre değişebileceğini vurgulayarak, her hastaya aynı ürün veya takviyenin önerilemeyeceğini söyledi.
“Demir eksikliği varsa başka, genetik saç dökülmesi varsa başka, inflamatuar bir saçlı deri hastalığı varsa başka bir yaklaşım gerekir” diyen Özcanlı, “Saç dökülmesinin tedavisi sosyal medyadaki tek tariften çıkmaz.”

ÖZCANLI: SAÇINIZI ALGORİTMAYA DEĞİL TANIYA EMANET EDİN

Dermatoloji ve Kozmetoloji Uzmanı Dr. Çağnur Özcanlı sözlerini şöyle tamamladı:
“Saç dökülmesi yaşayan kişinin hızlı çözüm araması çok anlaşılır. Ancak tam da bu noktada ‘mucize yağ’, ‘özel karışım’, ‘saç çıkaran vitamin’ veya ‘30 günde kesin sonuç’ gibi vaatlere karşı dikkatli olmak gerekiyor. Bitkisel olması güvenli olduğu anlamına gelmez, sosyal medyada milyonlarca izlenmesi bilimsel olarak kanıtlandığını göstermez ve başka bir kişide işe yaradığının söylenmesi sizin saç dökülmenizin nedenini açıklamaz. Üstelik asıl risk bazen kullandığınız üründen değil, doğru tanıyı aylarca geciktirmekten kaynaklanabilir. Saçınızı sosyal medya algoritmasına değil, doğru tanıya emanet edin. Önce nedenini bulalım, sonra tedaviyi konuşalım.”